Bünyamin ESEN
SGK Denetmeni, eski SGK Strateji Geliştirme Başkanı, eski ÇSGB Bakan Müşaviri,
Sosyal Politika Bilim Uzmanı (LSE),
Siyaset Bilimi Doktora Adayı (Boğaziçi Üniversitesi)
Türkiye’de işçi ve işveren ilişkilerini düzenleyen temel kanun olan 4857 sayılı İş Kanunu’nu[1] ve alt mevzuatında işçilerin çalışma saatleri ve fazla çalışma usulleri ayrıntılı olarak belirlenmiştir.
Buna göre günlük normal çalışma süresi 7,5 saat olup, haftalık ise en çok 45 saattir. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar 4857 sayılı Kanunda “fazla çalışma”, iş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmiş ise belirlenmiş olan çalışma saati ile 45 saate kadar yapılan fazladan çalışmalar ise “fazla sürelerle çalışma” olarak belirlenmiştir. Fazla çalışılan her bir saat için yüzde elli, fazla sürelerle çalışılan her bir saat içinse yüzde yirmi beş artırımlı olarak ücret ödenmesini gerektirmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu uygulamada “fazla mesai” olarak da ifade edilen fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma için işveren tarafından işçinin onayının alınmış olmasını aramıştır. Bir işyerinde fazla çalışma yaptırmak isteyen işveren işçisinden yazılı bir onay almalıdır. Fazla çalışmanın izin şartına bağlanmış olması işçinin korunması ve çalışma saatlerinin keyfi bir şekilde tek taraflı olarak belirlenerek belirsizleşmesini önlemeye yöneliktir.
Fazla çalışmaya ilişkin ücretin ödenmemesi uygulamada en fazla görülen iş hukuku uyuşmazlıklarından biridir. Bu nedenle işçilerin kendilerine İş Kanunları ile verilmiş olan fazla mesai haklarını bilmeleri özel bir önem arz etmektedir.
Bu makalede öncelikle fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmanın tanımı yapılmış, sonrasında ise 4857 sayılı İş Kanunu ve alt mevzuatı gereğince işverenlerin işçilerinden almak zorunda oldukları fazla mesai onayı zorunluluğu çeşitli boyutları ile izah edilmiştir.
- TÜRK İŞ HUKUKUNDA FAZLA ÇALIŞMA
4857 sayılı İş Kanunu’na göre genel bakımdan işyerlerinde normal günlük çalışma süresi 7,5 saat normal haftalık çalışma süresi ise en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi ise, söz konusu bu işlerin ağır niteliği dikkate alınarak; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saat olarak belirlenmiştir (4857: Md. 63).
Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde on bir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilecektir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz (Süzek, 2021; Çelik vd. 2023).
Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilmektedir. Turizm sektöründe dört aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; şu kadar ki, denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile altı aya kadar artırılabilmektedir (4857: Md. 63). Denkleştirme usulünün uygulandığı işyerlerinde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak kaydıyla, bazı haftalarda toplam 45 saati aşsa dahi bu çalışma fazla çalışma sayılmaz (Süzek, 2021; Bedük, 2011).[2]
- İŞ HUKUKUNDA FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ VE SERBEST ZAMAN HAKKI
İş Hukukumuz çerçevesinde haftalık normal çalışma süresi olan 45 saati aşan çalışmalar, fazla çalışma olarak kabul edilmektedir. Fazla çalışmalar ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi işverence belirlenecek nedenlerle yapılabilecektir. Yapılan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal saatlik ücret miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenmelidir (4857: Md. 41; Çil, 2007). Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar “fazla sürelerle çalışma” adını almaktadır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş yükseltilmesiyle ödenmelidir (4857: Md. 41; Narmanlıoğlu, 2010).
Özel bir durum olarak yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, 4857 sayılı Kanunun 42’nci ve 43’üncü maddelerinde sayılan zorunlu haller veya olağanüstü hâllerde haftalık otuz yedi buçuk saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenmelidir (4857: Md. 41, Mülayim ve Aydınalp, 2019).
Parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen işlerde, fazla çalışma süresince işçinin ürettiği parça veya iş tutarının hesaplanmasında zorluk çekilmeyen hallerde, her bir fazla saat içinde yapılan parçayı veya iş tutarını karşılayan ücret esas alınarak fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplanır (Süzek, 2021; Çelik vd. 2023). Bu usulün uygulanmasında zorluk çekilen hallerde, parça başına veya yapılan iş tutarına ait ödeme döneminde meydana getirilen parça veya iş tutarları, o dönem içinde çalışılmış olan normal ve fazla çalışma saatleri sayısına bölünerek bir saate düşen parça veya iş tutarı bulunur. Bu yolla bulunan bir saatlik parça veya iş tutarına düşecek bir saatlik normal ücretin, yüzde elli fazlası fazla çalışma ücreti, yüzde yirmi beş fazlası fazla sürelerle çalışma ücretidir (ÇSGB, 2004a; Eyrenci vd. 2020).
Sosyal Güvenlik Hukuku açısından bakılacak olursa, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretlerinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80’inci Maddesi hükümleri uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu’na Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile bildirilmesi zorunludur (5510, Md. 80; Tuncay vd., 2023).
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilme hakkına da sahiptir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanabilecektir (ÇSGB, 2004a: Md. 6; Terzioğlı, 2023).
Halk arasında “mesai”, “fazla mesai”, “mesai çalışması” gibi kavramlar gündelik dilde İş Hukuku’ndaki hem fazla çalışma hem de fazla sürelerle çalışmayı kapsayacak şekilde kullanılmaktadır (Esen, 2024).
Fazla çalışma süresine İş Kanunu’muzda yıllık bir üst limit de getirilmiştir. Buna göre fazla çalışma sürelerinin toplamı günde 11 saatten, bir yılda 270 saatten fazla olamaz (4857: Md. 41). Bu süre sınırı, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkindir (ÇSGB, 2004a: Md. 5). Daha açık bir ifade ile, bir işçiye bir takvim yılı içerisinde en fazla 270 saat fazla mesai yaptırılabilecek olup, bunun üzerinde fazla mesai yaptırılması yasal değildir. Ancak şunu belirtmek gerekir ki, işçinin yasal olmamasına karşın yıllık 270 saatten fazla çalıştırılmış olması halinde dahi fazla çalışma hükümlerine göre hesaplanacak ücret ve diğer hakları korunmuştur.[3]
Fazla çalışma sürelerinin hesaplanmasında yarım saatten az olan süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler ise bir saat gibi hesaba katılır.
Yargıtay’ın oturmuş içtihatlarına göre fazla çalışma yapıldığını işçi, fazla çalışma ücretinin ödendiğini ise işveren ispat etmekle yükümlüdür (Mülayim, 2019). İşçi genel usullere göre hukuki delillere dayanarak fazla çalışmayı ispat ederse bu kez işverenin söz konusu fazla mesaiye ilişkin ücretin ödendiğini veya serbest zamanın kullandırıldığını ispatlaması gerekecektir. Yargıtay ilke kararları çerçevesinde işçi açısından fazla çalışmanın ispatı, kural olarak tanık beyanı dahil her türlü delille mümkündür (Çil, 2014; Özcan, 2013). Öte yandan fazla çalışmanın ispatlanması her bir somut olayın kendine özgü koşulları içerisinde değerlendirilmelidir. İmzalı ücret bordroları, ücret ödeme dekontları gibi belgeler fazla çalışma ücretinin ödendiğinin ispatına yaramaktadır (Yargıtay, 2017). İhtirazi kayıt konulmaksızın fazla çalışma tahakkuku bulunan bordroda işçinin imzası bulunması halinde işçinin gerçekten daha fazla çalışma yaptığını ispatı ancak yazılı delille mümkündür, yalnızca tanık dinletilmesi ile ispatı mümkün değildir (Çil, 2014; Özcan, 2013).
- İŞÇİDEN ONAY ALMA ZORUNLULUĞU
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41’inci maddesi ve bu maddeye istinaden çıkarılan Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği[4] hükümlerine göre gerek fazla çalışma gerekse de fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işverence işçinin yazılı onayının alınması zorunludur.
Fazla çalışma onayının her yıl yeniden alınmasına gerek bulunmaz, bir kez alındıktan sonra işçi tarafından onayın geri çekilmesine veya iş akdinin sona ermesine kadar geçerli kalır. Şunu belirtmek gerekir ki 6 Nisan 2004 tarihli İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin ilk halinde “Fazla çalışma ihtiyacı olan işverence bu onay her yıl başında işçilerden yazılı olarak alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır.” hükmü bulunmakta iken, her yıl yeniden onay alma zorunluluğu 25.08.2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile[5] kaldırılmış ve değişikliğin yürürlük tarihi olan 25.08.2017’den bu yana ‘işçiden tek bir kez fazla çalışma onayı alınması ve onayın geri çekilmesine kadar geçerli olması ilkesine geçilmiştir.
Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için işçiden bu onay alınmasına gerek yoktur.
Gerek bir arıza sırasında gerek bir arızanın mümkün görülmesi halinde yahut makineler veya araç ve gereç için hemen yapılması gerekli acele işlerde yahut zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasında, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak dereceyi aşmamak koşulu ile işçilerin hepsi veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir. Bu durumda fazla çalışma yapan işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesi zorunlu tutulmuştur (4857: Md. 42).
İş Kanunu’nda olağanüstü hallerde fazla çalışma özel olarak düzenlenmiş olup; seferberlik sırasında ve bu süreyi aşmamak şartıyla yurt savunmasının gereklerini karşılayan işyerlerinde fazla çalışmaya lüzum görülürse işlerin çeşidine ve ihtiyacın derecesine göre Cumhurbaşkanı günlük çalışma süresini, işçinin en çok çalışma gücüne çıkarabilme konusunda yasal yetkiye sahiptir (4857: Md. 43).
Mevzuatımızda fazla çalışma onayının belirli bir formu veya şekil şartı bulunmamaktadır. Kanunda yalnızca onayın yazılı olması aranılmıştır, sözlü verilen onaylar geçerli sayılmaz. Buna göre yazılı onayın ispat niteliği kazanması açısından işçinin ıslak imzalı veya e-imzalı onayını taşıması gerekir. Bu çerçevede fazla çalışma onayı formatı işverence belirlenecek bir forma onay alınması şeklinde olabileceği gibi işçinin dilekçesi şeklinde de olabilecektir. Belgedeki imza atılan tarih, fazla çalışmaya onay verilen tarih olarak kabul edilecektir. Zorunlu olmasa da onay belgesine “İş Kanunu’nun 41’inci maddesi ile İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin 9’uncu maddesi uyarınca alınmış olduğu” ibaresinin konulması tavsiye edilmektedir.
Fazla çalışma onayı iş sözleşmesi kurulurken alınabileceği gibi fazla çalışma ihtiyacı olduğu zaman müstakil bir yazılı onay olarak da alınabilecektir. Söz konusu onayın işçinin özlük dosyasında saklanması gerekir.
- İŞÇİNİN FAZLA ÇALIŞMA ONAYINI GERİ ÇEKME HAKKI
Türk İş Hukuku fazla çalışma yapıp yapmama konusunda işçinin tercihini belirleyici kabul etmiştir. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapmak istemeyen işçi baştan hiç onay vermemiş ise fazla mesai yapmaya zorlanamaz. İşçinin onay vermediği fazla mesaiyi yapmaması dolayısıyla iş akdi haklı nedenle feshedilemeyecektir. Keza, somut olayın özellikleri dikkate alınarak işçinin onayı olmaksızın fazla mesaiye zorlanmasının iş koşullarında esas değişiklik olarak kabul edilebilecek hallerdendir (Kutlu, 2016).
İş hukukumun işçinin onay vermesini de mutlak bir onay olarak görmemiştir. Daha evvel fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaya onay vermiş olan işçiler, verdiği onayı geri alabilme hakkına sahiptir. Onayını geri almak isteyen işçi 30 gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak zorundadır.
İş Kanunu’na İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği[6] hükmüne göre işveren, işçilerin çalışma sürelerini uygun araçlarla belgelemek zorundadır. Keza, İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği uyarınca işveren, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırdığı işçilerin bu çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenlemek, imzalı bir nüshasını işçinin özlük dosyasında saklamak zorundadır.
İşçilerin işlemiş olan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretleri normal çalışmalarına ait ücretlerle birlikte 4857 sayılı İş Kanunu’nda belirtildiği şekilde ödenmelidir. Bu ödemeler, ücret bordrolarında ve işçiye verilmesi gereken ücret hesap pusulalarında açıkça gösterilmelidir (4857: Md. 37).
- İŞÇİ ONAY VERSE DAHİ FAZLA ÇALIŞMA KONUSUNDAKİ YASAKLAR
Türk İş Hukuku’nca fazla çalışmaya ilişkin getirilmiş olan ilk yasak bir takvim yılı içerisinde 270 saati aşacak şekilde işçinin fazla çalışma yaptırılmasına ilişkindir. İşçinin fazla çalışmaya onay vermesi, hatta 270 saat üzerinde çalışmayı kabul etmiş olması dahi durumu değiştirmez. Zira iş akdi veya eklentileri kanunun emredici hükümlerinin üzerinde değildir.
Keza, İş Mevzuatımız belirli işçi grupları için de fazla çalışmayı yasaklamış bulunmaktadır. Buna göre şu işçi gruplar fazla mesai yaptırılamayacak işçi gruplarıdır:
- 18 yaşını doldurmamış işçiler,
- İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile önceden veya sonradan fazla çalışmayı kabul etmiş olsalar bile sağlıklarının elvermediği işyeri hekiminin veya SGK hekiminin, bunların bulunmadığı yerlerde herhangi bir hekimin raporu ile belgelenen işçiler,
- İş Kanunu’nun 88 inci maddesinde öngörülen Yönetmelikte belirtilen gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler,
- Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçiler,
Keza, İş Kanunu’nda belirlenen bazı işlerde fazla çalışma yapılması da yasaklanmıştır. Buna göre, şu işlerde fazla çalışma yapılması yasal olarak mümkün değildir:
- İş Kanunu’nun 63’üncü maddesinin son fıkrası uyarınca sağlık kuralları bakımından günde ancak 7,5 saat ve daha az çalışılması gereken işlerde,
- 4857 sayılı İş Kanunu’nun 69 uncu maddesinin l inci fıkrasındaki tanıma göre gece sayılan gün döneminde yürütülen işlerde (şu kadar ki, gündüz işi sayılan çalışmalara ek olarak Yönetmelikte öngörülen fazla çalışmalar gece döneminde yapılabilir)
- Maden ocakları, kablo döşemesi, kanalizasyon, tünel inşaatı gibi işlerin yer ve su altında yapılanlarında.
Bu sayılan işçi gruplarından olan veyahut da yukarıda sayılan işlerde çalışan işçilerin kendi yazılı onayı olsa dahi fazla çalışma yaptırılmaları yasaktır (ÇSGB, 2004a: Md. 8).
İşverenin işçiden yazılı onay almadan fazla mesai yaptırdığının tespiti durumunda 4857 sayılı İş Kanunu’nun 102’nci maddesinin (c) bendi uyarınca 2024 yılı için bu durumdaki her bir işçi başına 2.666 Türk Lirası idari para cezası uygulanacaktır. Aynı şekilde, fazla çalışmalara ilişkin ücreti ödememek veyahut da işçiye hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında kullandırmamak durumlarında da 2024 yılı için bu durumdaki her bir işçi ve durum başına 2.666 Türk Lirası idari para cezası uygulanmaktadır. Söz konusu ceza tutarı her yıl belirlenen yeniden değerleme tutarı oranında arttırılmaktadır.
- SONUÇ
Ülkemiz iş hukukunda işyerlerinde genel olarak normal çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirlenmiştir. Aksi iş akdinde veya hizmet sözleşmesinde veyahut da toplu iş sözleşmesinde kararlaştırılmamışsa, bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit bölünerek uygulanır.
Kanuna göre haftada 45 saatten fazla yapılan çalışma, fazla çalışma olarak değerlendirilir. Yapılacak her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, işçinin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarın yüzde elli oranında artırılması suretiyle ödenmelidir.
Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine günde 11 saati aşmamak kaydıyla farklı şekilde dağıtılabilecektir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.
İş Kanunumuz ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi işverence belirlenecek nedenlerle işyerinde fazla çalışma yapılabileceğini düzenlemiştir. Ne var ki, fazla çalışma belirli koşullara bağlanmıştır. Buna göre fazla çalışma sürelerinin toplamı günde 11 saati, yılda ise 270 saati geçememektedir. 270 saati geçen fazla çalışmalar, işçinin onay vermiş olması halinde dahi yasadışıdır.
Fazla mesai yaptırabilmek için işverenin işçisinden yazılı onay alması zorunludur. İşveren bu onayı iş sözleşmesinin kurulması esnasında sözleşmenin bir maddesi olarak alabileceği gibi ihtiyaç ortaya çıktığında da yazılı bir onay şeklinde alabilecektir. Fazla çalışma onayının her yıl yeniden alınmasına gerek bulunmaz, bir kez alındıktan sonra işçi tarafından onayın geri çekilmesine veya iş akdinin sona ermesine kadar geçerli kalır. Fazla çalışma onaylarının işçinin özlük dosyasında saklanması gereklidir.
KAYNAKÇA
Bedük, M. N. (2011). Çalışma Sürelerinin Denkleştirilmesi Esneklik Mi, Yoksa Keyfilik Midir? İş Hukuku Uygulamasında Çalışma Sürelerinin Denkleştirilmesi ve Fazla Çalışma Konusunda Bir Değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(2), 199-244.
Çelik, N., Caniklioğlu, N., Canbolat, T. Ve Özkaraca, E. (2023) İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 36. Bası, Beta Basım Yayım, İstanbul.
Çil, Ş. (2007). 4857 sayılı İş Kanunu’na Göre Fazla Çalışma Ve Fazla Sürelerle Çalışma. Çalışma ve Toplum, 3(14), 57-79.
Çil, Ş. (2014) Yargıtay İlke Kararları, 6. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara.
ÇSGB (2004a) İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği, 06.04.2004 tarih ve 25425 sayılı Resmî Gazete, Ankara.
ÇSGB (2004b) Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Yönetmeliği, 06.04.2004 tarih ve 25425 sayılı Resmî Gazete, Ankara.
ÇSGB (2004c) İş Kanunu’na İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği, 06.04.2004 tarihli ve 25425 sayılı Resmî Gazete, Ankara.
ÇSGB (2017) İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 25.08.2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmî Gazete, Ankara.
Esen, B. (2024) “İş Kanunu’na Göre İşverenin İşçilerden Fazla Çalışma Onayı Alma Zorunluluğu”, e-Yaklaşım Dergisi, 2024(376), Nisan 2024.
Eyrenci, Ö., Taşkent, S., Ulucan, D. ve Baskan, Ş.E. (2020) İş Hukuku, 10. Baskı, Beta Basım Yayım, İstanbul.
Kutlu, M. (2016). Çalışma Koşullarında Değişiklik ve İş Sözleşmesinin Feshiyle İlgili Yargıtay Karar Tahlili. İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(2), 167-172.
Mülayim, B. O. (2019). “Fazla Çalışmanın İspatlanması”. İş ve Hayat, 5(9), 130-161.
Mülayim, B. O., & Aydınalp, A. K. (2019). “Fazla Çalışma Ücretinin Hesaplanması”. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 9(2), 412-451.
Narmanlıoğlu, Ü. (2010). İş Kanunu’na Göre Fazla Çalışma ve Karşılığı. Sicil Dergisi, 27.
Özcan, D. (2013) Uygulamalı İş Davaları, Adalet Yayınevi, Ankara.
Süzek, S. (2021) İş Hukuku, Yenilenmiş 21. Baskı, Beta Basım Yayım, İstanbul.
T.C. Yasalar (1971) 1475 sayılı İş Kanunu, 01.09.1971 tarih ve 13943 sayılı Resmî Gazete, Ankara.
T.C. Yasalar (2003) 4857 sayılı İş Kanunu, 10.06.2003 tarihli ve 25134 sayılı Resmî Gazete, Ankara.
T.C. Yasalar (2006) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 16.06.2006 tarihli ve 26200 sayılı Resmi Gazete, Ankara.
Terzioğlu, A. (2023). “4857 sayılı İş Kanunu Çerçevesinde Fazla Çalışma Kavramı”. Econharran, 7(12), 37-47.
Tuncay, A.C., Ekmekçi, Ö., Gülver, Ö. (2023) Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 22’nci Bası, Beta Basım Yayım, İstanbul.
Ulucan, D. (2007). “Yargıtay’ın Kayan İş Süreleri ve Fazla Çalışma ile İlgili Yaklaşımı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9, 177-188.
Yargıtay (2017) 2017/8424 E. ve 2017/4718 K. sayılı ve 23.03.2017 tarihli Kararı, Yargıtay 9. HD.
[1] T.C. Yasalar (2003) 4857 sayılı İş Kanunu, 10.06.2003 tarihli ve 25134 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
[2] Şunu belirtmek gerekir ki, fazla çalışmanın hesaplanması her zaman kolay değildir. Özellikle kayan iş süreleri ve uzaktan çalışma (tele-çalışma) gibi hallerde fazla çalışmanın hesaplanması spesifik bir sorun oluşturmaktadır (Ulucan, 2007).
[3] İşverenin yasaya aykırı olarak yıllık 270 saatten fazla sürede fazla çalışma yaptırması somut olayın özellikleri de dikkate alınarak işçi açısından haklı nedenle iş akdinin feshedilmesine temel teşkil edebilecektir.
[4] ÇSGB (2004a) İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği, 06.04.2004 tarih ve 25425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Ayrıca bakınız: ÇSGB (2004b) Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Yönetmeliği, 06.04.2004 tarih ve 25425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
[5] ÇSGB (2017) İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 25.08.2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
[6] ÇSGB (2004c) İş Kanunu’na İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği, 06.04.2004 tarihli ve 25425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Kaynak;
Yeşil Vatan Koruyucuları Dergisi 2. Sayı
